حج بر دو نوع است: یکی از خانه  خود به بیت الحرام شود، یکی از نهاد خود برخیزد و به درگاه ذوالجلال رود. آنجا چشمه زمزم است. اینجا قدح شراب و لطف دمادم. آنجا قدمگاه خلیل است، اینجا نظرگاه جلیل. آنجا طواف کعبه صورت است اینجا طواف کعبه دل. آن یکی را حاجی کعبه گویند این یکی را حاجی حق. آنان کعبه را از راه بادیه جستند اینان از راه دل.